تعطیل

نوشتن این وبلاگ کار بیهوده ای بوده و جز اتلاف وقت نتیجه دیگری نداشته است. نشستن در خارج از کشور و در مورد ایران نوشتن کاری عبث است چرا که کسی که در ایران حضور فیزیکی ندارد آگاهی از واقعیات آ‌ن جامعه ندارد.

پانوشت: با تشکر ازدوستانی که از طریق ایمیل اظهار لطف فرموده اند. چند روزی است برای سفر کوتاهی بعد از سالها به ایران آمده ام. با مشاهدات چند روز اخیر حال و حوصله نوشتن ندارم و همانطور که اشاره کردم نوشتن این وبلاگ که هدفش توضیح ساده مسایل اقتصادی بود را کم اثر و کم فایده میدونم. شاید بهتر باشه بیشتر به فکر زندگی شخصی باشم. علیرغم این اوصاف هنوز اعتقاد دارم که راه بالا رفتن سطح معیشتی مردم و توسعه اقتصادی در جا افتادن مفاهیم علم اقتصاد برای عموم است.

توسعه از دید مهندس موسوی

“خاطرم هست یک شب وقتی که از روزنامه جمهوری اسلامی به خانه بر می گشتم، سوار تاکسی شدم. یکی از مسافرها پنج تایی ماهی خریده بود. همه گرم صحبت بودیم که یکی از مسافرها که بوی ماهی را فهمیده بود، از صاحب ماهی ها سوال کرد که ماهی خریدی؟ از کجا؟ چند؟ مسافری که ماهی داشت بی اختیار و تحت تاثیر همان روحیه ایثار دست کرد در پلاستیک و ماهی ها را میان مسافرها و راننده تقسیم کرد و خود هم یک ماهی به خانه برد. همچنین راننده هم از مسافرها پول نگرفت. جامعه آرمانی توسعه گرا یعنی همین.”

جملات بالا خاطرات آخرین نخست وزیر ایران است بعد از انقلاب یعنی آقای میرحسین موسوی. مهندس موسوی انسان سالم و هنرمندی است و با طبع لطیف ولی نگاهش به مسایل اقتصادی و توسعه سخت غیرواقع بینانه. خاطراتش منو یاد بچگی هام انداخت که آرزو میکردم جاذبه زمین وجود نداشت و من میتونستم با کبوترها پرواز کنم.

این خاطره را از وبلاگ علی حق دزدیدم. قبلا شنیده بودم ولی باورم نشده بود.

دفاعیه گلسرخی

گویا صدا و سیما روز گذشته دفاعیه خسرو گلسرخی را پخش کرده که زمانی باعث شور و هیجان در میان مبارزین شده بوده. اینکه بنده خدا جانش را از دست میده خوب ناراحت کننده است ولی اگر به حرفهایش دقت کنیم متوجه میشویم که جوانان آن دوره چه ساده و کمی گیج تشریف داشتند. اگر دفاعیه را ندیدید اینجا ببینید. به نظر من تو حرفاش یک عوامفریبی بزرگی است که از عواطف مذهبی برای بیان ادعاهای واهیش استفاده میکنه. یکی ار فجایع فکری دهه پنجاه تولید فکری بوده که از ادغام مارکسیسم با اسلام حاصل شده که بخش زیادی از عقب ماندگی اقتصادی کشور در دهه های بعدی محصول تولید چنان فکری بوده است. دفاعیه گلسرخی نمونش و صحبتهای دکتر شریعتی شاهد دیگر. ابعاد سیاسی این مساله تا جایی پیش رفت که یکی از بزرگترین حزب های سیاسی قبل از انقلاب عملا مارکسیسم را در کنار ایده های مذهبی پذیرفت. البته کلا تفکر اقتصادی مارکسیستی گروههای دیگر را که خود را کاملا مبرا از مارکسیسم میدانستند تحت تاثیر اساسی قرار داد.

حالا سوال اینه که آیا تفکر اقتصادی در اسلام چیست؟ جواب این سوال را بهتر در اینجا پیدا کنید. ممدخان طاهری مصاحبه داشت با دکتر عیوض لو مدرس اقتصاد اسلامی در دانشگاه امام صادق. من گزیده ای از آن مصاحبه را اینجا آورده ام:

سوره نسا مي‌فرمايد: «ولاتؤتوا و السفهاء اموالكم، التي جعل‌ا… لكم قياما» مفهوم آن به تعبير آيت‌ا… طباطبايي اين است كه از مال، استفاده سفيهانه نكنيم استفاده عاقلانه داشته باشيم. مالي كه منشا قوام و برپايي و استحكام باشد. اين يك شرط اساسي است و در اسلام مطرح شده است كه چگونه از مال اعم از اينكه مالكيت خصوصي باشد يا دولتي، استفاده كنيم. هر كس كه مالك است بايد به گونه‌اي از مال استفاده كند كه استفاده عاقلانه باشد. در اينجا تخصص اقتصاد به كار مي‌آيد، يعني به گونه‌اي از اين مال استفاده كنيم كه باعث برپايي و رشد و نمو ثروت در جامعه شود. حضرت علي در ارتباط با بيت‌المال مي‌فرمايد: ‌ «فاصله بين خطوط را كم كنيد، قلم‌هايتان را تيز كنيد و حرف‌هاي زيادي خود را حذف كرده و اصل صحبت‌هايتان را بگوييد» و سپس دليل انجام اين كار را مي‌فرمايد: «وان اموال المسلمين لاتحتمل الاضرار»: اموال مسلمين اضرارناپذير است، در واقع اگر از مال استفاده نادرست صورت گيرد، در جامعه ضرر توليد كرده‌ايم، بنابراين اسلام، به بحث كارايي و استفاده صحيح از منابع پرداخته است.

در اسلام چه ديدگاهي در مورد ثروت وجود دارد؟

افراد ثروت داشته باشند و از ثروت خود به درستي استفاده كنند و آن را رشد دهند، مشكلي از ديدگاه اسلامي ندارد ولي ثروت پس از اينكه توليد شد، همانند تعبيري كه مرحوم شهيد مطهري داشتند بايد موزون در جامعه توزيع شود كه در اين زمينه هم اسلام دستوراتي دارد كه در توليد ثروت غير از اينكه ثروت‌ها مال خودمان باشد، محدوديتي ايجاد نكرده است. مهم اين است كه هركس بايد در مال خود تصرف كند و مال خود را افزايش دهد تا منشا باطل نداشته باشد اما مقدار مال چندان اهميتي ندارد.

ديدگاه اسلام در مورد مالكيت به چه صورت است؟

در مورد مالكيت موردي كه مهم است، اين است كه حق باشد، منتها بايد اقتضاي آن را مورد توجه قرار داد. مواردي كه منابع عمومي تلقي مي‌شود و ما آنها را ايجاد نكرده‌ايم، اين موارد متعلق به همه است، اما در مواردي كه فرد در مالكيت خود رشد ثروت دارد، افزايش ارزش افزوده متعلق به كسي است كه خود آن را ايجاد كرده است

توجه کنید که مفهوم مالکیت و تولید ثروت چگونه است و مالکیت احترام خاص خود را دارد و تولید ثروت یک ارزش است. همین دو مساله در تناقض جدی با مفهوم مالکیت در مارکسیسم است. کاشکی بجای اعدام کردن گلسرخی مجبورش میکردن دو تا کتاب اقتصاد بخونه و یک سفر تفریحی میفرستادنش شوروی و سیبری تا نتایج عملی مارکسیسم رو ببینه. شرط میبندم بعدش سیبیلها رو از ته میتراشید و میرفت سر زندگیش و بت نسل بعدیش نمیشد و شاید زودتر کتاب خانه دایی یوسف رو مینوشت (کتابی که یکی از فراری های چریکهای فدایی در مورد وضعیت اسفبار شوروی نوشت). گرفتاری اینجاست که در بین جوانان نسل فعلی تفکر مارکسیستی علاقه مندان جدی پیدا کرده +++