حساب ذخیره ارزی

یکی از ابتکارات جالب زمان آقای خاتمی درست کردن حساب ذخیره ارزی بود. یادمه سال اول و دومی که آقای خاتمی سرکار آمده بود قیمت نفت شدیدا افت کرد و دولت با بحران روبرو شد. پاییز سال هفتاد و هفت بود که خزانه دولت داشت به انتها میرسید و عملا زمستان آن سال پولی برای دولت باقی نمیماند که حتی هزینه های جاریش را تامین کند. از زمان قبل از انقلاب ایران در شرکت کروپ سرمایه گذاری کرده بود که آن زمان نزدیک یک میلیارد دلار می ارزید. خلاصه رفتن سهام را گرو گذاشتن و از یک بانک آلمانی ششصد هفتصد میلونی وام گرفتن تا دولت بتونه ماههای آخر آن سال را به پایان برسونه. همون موقع داشتن بودجه سال بعد را تنظیم میکردن و جالب این بود که اکثریت مجلس به ریاست آقای ناطق در طیف دیگر سیاسی قرار داشت. ولی این اختلافات سیاسی باعث نشد که بودجه ای با حداکثر انضباط مالی طراحی نشه. خلاصه قیمت پایین نفت و واقع بینی دو طیف سیاسی همه را منضبط و  دقیق کرده بود. ولی در سال بعد که قیمت نفت روند رو به رشدی داشت و برنامه ریزان آن موقع که تازه از بحران کاهش درآمد بسلامت گذشته بودند را بر آن داشت که به فکر ذخیره درآمد نفتی بیوفتن و اینطور شد که حساب ذخیره ارزی درست شد. ناگفته نمونه که مرحوم نوربخش و دکتر نیلی برای طراحی این صندوق زحمت زیادی کشیدن که انصافا کار سختی بود زیرا با داشتن دولت بوروکراتیک و بزرگ همیشه به سازمان برنامه و بانک مرکزی فشار میاد که دلارها هزینه بشه تحت عناوین مختلف. حتی بعضی از اطرافیان آقای خاتمی میگفتن حالا که دلار داریم باید ارز را ارزون کنیم که خوشبختانه نظرشون عملی نشد. یک هیات امنا هم برای صندوق درست شد که ریاستش هم سپردن به یکی از پاکترین و شریفترین کارشناسان سازمان برنامه یعنی آقای بایزید مردوخی . قرار هم این شد که از این حساب به بخش خصوصی وام بدن و حساب هم باعث خاطر جمعی دولت و نظام میشد که اگر بار دیگه قیمت نفت سقوط کنه مجبور نیستن از خارجیها وام بگیرن و میتونن روزهای سخت را با پول حساب ذخیره پشت سر بذارن.

یکی از اشتباهات دولت احمدی نژاد در چهارسال اخیر اهمیت ندادن به حساب ذخیره مزبور بود و مازاد درآمد نفتی به آن حساب هدایت نشد و هیات امنا آن حساب هم از کار کنار رفتند. این اشتباه بزرگ اقتصادی دولت بود که در مبارزات انتخاباتی هم از طرف رقبا اشاره چندانی به آن نشد. حالا در اخبار خواندم که در همایشی آقای غنیمی فرد که ریاست محفلی بنام خانه  صنعت و معدن را دارد و همواره تلاشش این بوده که رانتی از دولت بکند چه از طریق تامین ارز ارزان یا وامهای بانکی کم بهره در حضور رییس جمهور اینگونه سخنرانی کرده است:

کشوري نبوده که بروم و احمدي نژاد را نشناسند. مي گويند بارک الله به او که اينقدر سفت و محکم مي ايستد. همين ايستادگي باعث شده مملکت ما را به چالش دعوت کنند. خيلي ها در داخل کشور سعي کردند احمدي نژاد را زمين بزنند اما نتوانستندکشوري نبوده که بروم و احمدي نژاد را نشناسند. مي گويند بارک الله به او که اينقدر سفت و محکم مي ايستد. همين ايستادگي باعث شده مملکت ما را به چالش دعوت کنند. خيلي ها در داخل کشور سعي کردند احمدي نژاد را زمين بزنند اما نتوانستند.و اما در مورد جوان گرايي دولت نهم. هي مي گويند محرابيان جوان است. شايد ايشان تجربه يک وزير 75 ساله را نداشته باشد ولي دارد تربيت مي شود براي آينده. من و امثال من بايد حالي مان باشد که جاي خود را به جوانان بدهيم. هي نگوييد بذرپاش جوان است

من به درست و نادرست بودن حرفهای این آقا کاری ندارم ولی آیا برای گرفتن وام یا کمک ارزی نباید توجیه اقتصادی طرحها مد نظر باشد نه حرفهای سیاسی ؟ این اقا که سابقه فشار بر سیستم بانکی برای گرفتن وام کم بهره (بخوانید انتقال ثروت از سپرده گذار بیچاره به این آقا) تحت لوای دادن شعارهای جذابی چون حمایت از صنعت را دارد نیتی جز کندن رانت از دولت ندارد. در پایان ,سخنرانیش بی نتیجه نیست چراکه رییس جمهور علیرغم نظر بانک  مرکزی اینگونه نظرش را اعلام میکند:

خب، اجازه بدهيد از زبان رئيس کل بانک مرکزي بگويم. آقاي غنيمي فرد پيشنهاد دادند از حساب ذخيره ارزي مبلغي را به بخش توليد اختصاص دهيم. دو ميليارد دلار از حساب ذخيره ارزي را در اختيار بخش توليد قرار خواهيم داد.