Archive for ژوئیه 2007

حکم شرعی خرید و فروش وام مسکن

ژوئیه 12, 2007

هفته گذشته آیات عظام در پی استفتا از ایشان حکم بر شرعی بودن معامله وام مسکن دادند. مدتی است که وامهای مسکن مورد معامله قرار میگیرد و دارندگان چنین وامهایی آنرا به متقاضیان بفروش میرسانند. این خبر میتوانست بدلایل زیر مهمترین خبر اقتصادی هفته گذشته باشد:

۱) اینکه وامهای مسکن مورد معامله قرار میگیرد نشان دهنده این است که وام مسکن با بهره مشخص و تعیین شده توسط بانک از ارزشی برخوردار است که دارنده آن میتواند مبلغی بابت واگذاری آن طلب کند. این ارزش صرفا بخاطر کم بودن نرخ بهره وام نسبت به بهره واقعی در بازار پول حاصل میشود. اگر نرخهای بهره وام مسکن را عرضه و تقاضای وام تعیین میکرد امتیاز داشتن این وامها از ارزشی برخوردار نمیشد.

۲) وام مسکن از لحاظ مالی همانند اوراق قرضه ای است که توسط وام گیرنده صادر و به بانک داده میشود. بانک نیز به مثابه خریدار اوراق قرضه اصل و سود خود را در طول زمان معینی از وام گیرنده دریافت میکند. بنابراین معامله وام مسکن مثل معامله اوراق قرضه در بازار است و در صورتیکه معامله وام مسکن مشکل شرعی نداشته باشد قاعدتا معامله اوراق قرضه نیز در بازار ثانویه هم باید فاقد مشکل شرعی باشد. بنابراین بازار پول در ایران که در نبود بازار اوراق قرضه از ناکارایی شدیدی رنج میبرد میتواند از داشتن این بازار منتفع شود.

۳)‌ با توجه به عدم شبهه غیرشرعی معاملات وام مسکن بانکهای مسکن میتوانند وامهای اعطایی خود را که بخش بزرگی از دارایی های آنها را تشکیل میدهد در بازار بفروش برسانند. بانکهای مسکن در کشورهای توسعه یافته با تشکیل سبدی از وامها (Mortgage Back Security) آنها را بفروش میرسانند و از این طریق نقدینگی از بازار جذب نموده و آن را در اختیار متقاضیان وام مسکن قرار میدهند. یکی از علل مهم صاحبخانه شدن مردم آمریکا ابداع سبد وامهای مسکن و فروش آنها توسط بانکها بوده است. متقاضیان چنین سبدهایی عموما صندوقهای بازنشستگی هستند که علاقه مند به سرمایه گذاری در اوراق قرضه درازمدت میباشند. هم اکنون بخش بزرگی از دارایی بانک مسکن در ایران وامهای مسکنی است که قدرت نقد شوندگی پایینی دارند و باعث شده است که از توانایی قدرت وام دهی آنها کاسته شود و تنها بخش محدودی از جامعه به کمک این وامها صاحب خانه شوند. فروش وامهای مسکن در جذب نقدینگی موثر بوده و باعث کاهش اثرات شوکهای نقدینگی میگردد.

۴)‌ نکته جالب دیگر این است که با داشتن سری زمانی قیمت این وامها (‌که گهگاهی در روزنامه ها هم منتشر میشود) میتوان نرخ بهره بازار پول را محاسبه نمود. تقریبا در اقتصاد ایران هیچ ابزار دیگری که نشان دهنده تغییرات نرخ بهره باشد وجود ندارد. موضوعی که میتواند مبحث خوبی برای تحقیق و مطالعه دانشجویان اقتصاد داخل کشور باشد.

دنیای اقتصاد

پانوشت: داستان دقیقتر: این خرید و فروش وام مسکن مانند خرید و فروش put option وام مسکن میباشد و تازمانیکه نرخ بهره وامها از نرخ بهره بازار پول کمتر باشد put option دارای ارزش است یا بعبارت دیگرput option is in the money با تغییر نرخ بهره بازار ارزش این put option تغییر میکند و براساس تغییرات قیمت put option میتوان نرخ بهره بازار را بدست آورد.

Advertisements

عرضه بنزین آزاد

ژوئیه 10, 2007

عرضه نکردن بنزین به قیمت ازاد معادل عرضه بنزین با قیمت بی نهایت است. اگر دولت محترم نگران عرضه بنزین با قیمت چند صد تومانی است و راه عرضه نکردن را برگزیده است باید به ایشان گفت آیا با عرضه بنزین به قیمت لیتری ۱۰۰۰۰ تومان راضی هستید؟ مطمینا خواهند گفت خیر. با قیمت لیتری صد هزار تومان چطور؟ حتما خواهند گفت خیر. امیدوارم متوجه باشند که سیاست فعلی که مبتنی بر عدم عرضه آزاد بنزین است فرقی با عرضه بنزین صد هزار تومانی ندارد!

اوراق قرضه تطبیق داده شده با تورم

ژوئیه 4, 2007

اوراق قرضه تطبیق داده شده با تورم ( ترجمه من از Inflation indexed bond ) از ابزارهای مالی است که در بازار پولی مورد معامله قرار میگیرد. اولین بار در قرن هجدهم به بازار آمد و در سال ۱۹۹۷ در بازارهای آمریکا به میز معاملات آمد. مثال ساده این ابزار این است که فرض کنید بانک مرکزی یک کشوردر روز اول تیر ۱۳۸۶ اوراق قرضه ای چاپ میکند که متعهد میشود به دارنده آن برگه ۱۰۰ واحد پول در اول تیر ۱۳۸۷ ضربدر مقدار تورم یک سال بپردازد. مثلا اگر تورم تا سال دیگر ۱۵ درصد باشد منتشرکننده این برگه ۱۱۵ واحد به دارنده برگه پول خواهد پرداخت. بدین ترتیب دارنده این برگه از ریسک تورم میگریزد. بعبارت دیگر اصل پول در نقابل تورم مصون میماند.

هم اکنون حجم معاملات این اوراق در دنیا بالغ بر ۵۰۰ میلیارد دلار میباشد و طی سالهای گذشته رشد زیادی نموده است که نشان دهنده موفقیت آن در بازار مالی است. این ابزار مالی میتواند در ایران هم معرفی و به بازار عرضه شود و از آنجاییکه قدرت خرید دارنده برگه حفظ میشود امیدوارم شبهه غیر شرعی هم نداشته باشد. برای مثال میتوان به جای اوراق مشارکت فعلی از این اوراق استفاده کرد. فکر میکنم اقتصاد ایران از نبود ابزارهای مالی ساده که امکان حفظ دارایی های مردم را فراهم آورد رنج میبرد. برای مثال مردم برای حفظ دارای هایشان به جای خرید زمین و کالاهای سرمایه ای باید بتوانند از ابزارهایی که در کشورهای پیشرفته بکار رفته و کارایی خود را نشان داده استفاده کنند. مضافا به اینکه این ابزار به دارندگان پس اندازهای کوچک (که غالبا فقیر هستند) که توانایی خرید زمین و ملک را ندارند این امکان را میدهد که از ضربه تورم مصون بمانند. شاید هم بررسی و نحوه عرضه وقیمت گذاری آن موضوع جالبی برای دانشجویان داخل کشور برای تحقیق باشد.

کتابی هم در این زمینه چاپ شده که اتفاقا یکی از نگارندگان آن ایرانی است بنام میرفندرسکی که گویا در بازارهای مالی لندن مشغول به کار است.

چاپ شده در دنیای اقتصاد

بازار آزاد بنزین

ژوئیه 3, 2007

یه مدت درگیر دفاع و این مسایل بودم خاکریز تعطیل شده بود. الحمدالله تا حامد رو داریم این خاکریز به من احتیاجی نداره. برای حسن شروع به این خبر نگاه بندازین. بازار آزاد بنزین در حال شکل گیری است.