Archive for نوامبر 2010

فساد مستتر در بازار غیر آزاد بهره بانکی

نوامبر 11, 2010

یکی از خوبیهای آزادسازی بازار آپشن وامهای مسکن اینه که نشون میده چقدر مردم حاضر هستند بپردازند تا به وامهای به بهره کمتر از نرخ تعادلی دست پیدا کنند. برای یک وام یک ملیون تومانی مسکن قیمت هست ۱۷۰ هزار تومان. یعنی ۱۷ درصد ارزش وام را مردم حاضرند بپردازند تا به وام برسند. حالا فرض کنید کل نرخ بهره وامهای پرداختی سیستم بانکی مثل وامهای مسکن باشه و در سال حجمش باشه ۱۰ میلیارد دلار ( که تقریب خیلی کمی است. ارزش وامهای بنگاههای زود بازده از ۲۰ میلیارد دلار بیشتر بود) آنوقت ارزش رسیدن به این وام میشه ۱.۷ میلیارد دلار. برای آن وامها بازاری وجود نداره و زمینه فساد بوجود میاد یعنی اینکه متقاضیان وام حاضرند تا ۱.۷ میلیارد دلار رشوه به سیستم بانکی بپردازند تا بهشون وام اعطا بشه. خلاصه این بخش داد و ستد پولی میره در زیرزمین و میپیونده به اقتصاد زیرزمینی که در نهایت گرفتاری های خودش را داره. خلاصه عدم آزاد سازی نرخ بهره در ایران از عوامل گسترش انگیزه فساده ضمن اینکه باعث میشه این پول که بیشترش باید به سپرده گزاران تعلق میگرفت گیر واسطه ها بیاد. عجیب هم نیست که کسانی که از این خوان منتفع میشوند در مقابل آزادسازی نرخ بهره مقاومت کنند.

Advertisements

بازار رسمی آپشن وامهای مسکن

نوامبر 10, 2010

این اتفاقات بازار مالی در ایران خیلی جالبه. از یک طرف بازار رسمی اوراق قرضه رسما وجود نداره بعد بازار آپشن وامهای مسکن درست شده! وام مسکن هم یک نوع اوراق قرضه است که گیرنده وام آنرا به بانک میفروشد (حالا به قابلیت callability وام مسکن کاری نداریم. یعنی اینکه فروشنده اوراق قرضه یا همون دریافت کننده وام این آپشن را داره که هر وقت خواست میتونه بره اصل پول باقی مانده را بده و اوراق را پس بگیره) حالا خود این اوراق قرضه قابل معامله در بازار بورس نیست ولی آپشن آن که به دارنده آن این حق را میده هر وقت خواست بره بانک مسکن و با نرخ معینی وام را دریافت کنه ( یا اوراق قرضه را به بانک بفروشه).

حالا این بازار در ایران رسمیت پیدا کرده و چند روزی است که در بازار بورس معامله میشه. مثلا برای داشتن حق دریافت وام نیم ملیون تومانی وام مسکن باید ۸۵ هزار تومان بپردازید. حالا چرا این آپشن ارزش نسبتا زیادی داره؟ برای اینکه وام مسکن در ایران با بهره کمتر از نرخ مورد انتظار و تعادلی بازار ارایه میشه و مثلا ۱۵ درصده درحالیکه اگر نرخ وام مسکن توسط بازار تعیین میشد نرخ بود ۲۰ درصد. برای همین مردم حاضر هستند یه مبلغی اولش بدن تا به وام کم بهره ۱۵ درصدی دست پیدا کنند. البته مساله یه کم پیچیده تر از این حرفهاست چون این ابزار حکم آپشن را داره و دوسال بیشتر اعتبار نداره.

خلاصه جالبه که در ایران بازار چیزی وجود نداره ولی بازار آپشنش درست شده. خوبی این بازار اینه که از قیمت این آپشن میشه فهمید نرخ بهره تعادلی بازار چقدره. مثلا اگر نرخ بهره انتظاری بازار بره بالا و بشه ۴۰ درصد در سال آنوقت ارزش این آپشن از ۸۵ هزار تومن میره بالاتر چون مردم حاضرن بیشتر پول بدن تا به این وام دست پیدا کنن. خلاصه دانشجویان ایران بجنبند که موضوع خوبی برای تحقیق پیدا شده و میتونن نرخ بهره بازار تقریبا بدون ریسک را از قیمت های این وامها حساب کنند.

نکته جالب دیگه اینه که این آپشن ها را کسانی در بازار میتونن فروشن که ۹ میلیون تومان به مدت یک سال در نزد بانک مسکن سپرده گذاشته باشند. گویا بانک ۹ درصد سود میده و آخرش ۴۰ تا آپشن ( اگر من درست فهمیده باشم)  یعنی شما یه اوراق قرضه میخرین با انقضای یک ساله با بهره ۹ درصد که در نهایت به آپشن مبدل میشه. خلاصه این یکی از پیچیده ترین ابزار های مالی دنیا است! ابزار های ساده تر وجود نداره ولی این موجود پیچیده مالی رسمیت پیدا کرده ولی پیشرفت خوب و امیدوار کننده ای است.

جایزه به پژوهشگران رشته های علوم و مهندسی

نوامبر 7, 2010

دولت آمریکا هرساله جایزه ای اعطا میکنه به پژوهشگران جوان در رشته های مهندسی و علوم. اوباما پریروز اعلام کرد که امسال ۸۵ نفر موفق شدند که این جایزه را دریافت کنند و دونفر از دوستان و از فارغ التحصیلان برق شریف هم در میان آنها هستند. یکی فریناز کوشانفر و دیگری آقا رضا الفتی صابر رفیق قدیمی دوران شریف. آقا رضا (این پیشوند آقا از زمان تحصیل در ایران روش مونده! )در زمینه شبکه های کامپیوتری تحقیق میکنه که کارهاش به مدلسازی های نهاد ها در اقتصاد نزدیکه و بعید نیست در آینده بتونه باعث تحولی در مدلسازی پدیده های اجتماعی بشه.

این دو محقق ایرانی بزودی برای دریافت جایزه به کاخ سفید خواهند رفت و یه گپی هم با اوباما خواهند زد.