Archive for دسامبر 2010

انتظارات از اصلاح یارانه ها

دسامبر 29, 2010

۱) سیاست اصلاح یارانه ها یکجور تغییر نحوه پرداخت در بودجه دولته. حامد یه ضرب و تقسیمی کرده و نشان داده که دولت متعهد شده حدودا ۳۰ میلیارد دلار به مردم بپردازه. احتمالا دولت منابع بیشتری گیرش میاد از واقعی کردن قیمتها و اگر بتونه خرج کردن را کنترل کنه میتونه دچار کسری نشه و حتی میتونه کسری بودجه خودش را کم کنه. برای همین امکانش وجود داره که آثار تورمی پولی این سیاست وجود نداشته باشه.

۲) سیاست اصلاح یارانه ها مشکل بیکاری و رشد اقتصادی را حل نمیکنه. تا زمانی که سیاست ارزی فعلی و ناکارایی سیستم بازار مالی و مشکلات قانون کار وجود داشته باشه نمیشه انتظار داشت که وضع بیکاری و رشد تغییر چشمگیری داشته باشه. برای همین انتظار نداشته باشین مشکل بیکاری با این طرح حل بشه.

۳) سیاست های حمایتی مثل تثبیت قیمتها باعث میشه آحاد اقتصادی نتونن خودشون را با شرایط جدید تطبیق بدن. این مساله باعث میشه تا عرضه کالا با مشکل متوجه بشه و قیمت کالا ها نهایتا بره بالا. همین اشتباه را دولت آمریکا کرد در بحران بزرگ دهه سی. سیاستهای ظاهرا حمایتی مثل مینیمم حقوق کارگران و جلوگیری از واردات باعث شد تا بحران اقتصادی آمریکا وخیم تر بشه. حالا هم اگر دولت دنبال تعزیرات و بگیر و ببند بره به عرضه کالا ضربه میزنه.

۴) من به یک مساله خوش بین هستم و آن اینه که رابطه دولت و ملت در بعد اقتصادی میتونه تغییر کنه و این رابطه را شفاف تر کنه. تاکنون این چند ده میلیارد دلار را دولت هزینه میکرد که برای عامه مردم روشن نبود که دقیقا کجا مصرف میشه. البته حساب های دولت روشنه ولی عامه مردم خیلی علاقه نداشتند برند ببینن که دولت چگونه هزینه میکند. با این پرداختها حالا مردم از دولت متوقع خواهند شد چون مستقیما از بودجه دولت منتفع میشوند و اگر در آینده دولت بخواهد دبه کنه و از پرداختها کم کنه عامه مردم با انگیزه بیشتری میرن به حساب کتاب دولت برسند و ببیند سهم ماهی چهل هزار تومانشان چرا کم شده. برای همین رابطه دولت و مردم شفاف تر شده و فکر میکنم تبعات خوب سیاسی هم در دراز مدت خواهد داشت.

یارانه و رسانه ها

دسامبر 27, 2010

اهداف اصلاح یارانه های چیست؟ نگاه کنید این سیاست مشکل بیکاری و کل اقتصاد را حل نمیکند. برای همین انتظار زیادی نداشته باشید. سالیان سال است که دولت ( از زمان قبل از انقلاب) بودجه عظیمی را به یارانه غیر مستقیم کالاهایی مثل بنزین و گاز و نان و غیره اختصاص میداده است که بصورت کاملا ناعادلانه ای بین مردم تقسیم میشده است. به این مساله شک نداشته باشید. نگاهی به آمار این را نشان خواهد داد. به نظر من اولین سوالی که باید از هر منتقدی کرد این است که این مساله را قبول دارد یا خیر. مشکل بنده هم با بی بی سی و امثالهم این است که سراغ آدمهایی میروند که ادعای اقتصاددانی و حتی سوسیالیسم و طرفداری از محرومان دارند ولی به این نکته که دهه ها است این ثروت ناعادلانه تقسیم میشود بی تفاوتند. عجیب هم این است که آنها شده اند طرفدار محرومین و گارگران و دیگرانی که سالیان سال است این مساله را بازگو میکنند شده اند نیولیبرال فلان و بهمانی که به فقرا فکر نمیکنند!‌

به مصاحبه کمال اطهاری در رادیوزمانه نگاه کنید. مبتذل تر از این مصاحبه وجود ندارد بعد آقا اسم حرفش را گذاشته اکونومیسم مبتذل. این آقا کسی بود که در روزنامه جامعه یکبار نوشت که پول چاپ کنیم و طرحهای اقتصادی اجرا کنیم و نگران تورم نباشیم! نه از پایه پولی سر در می آورد نه از تورم و طرح پیشنهادی آقا اگر اجرا میشد فلاکت برای مردم به ارمغان می آورد. حالا هم از سوالات گزارشگری که بهش گفته شده برو دو صفحه گزارش در مورد یارانه ها بیاور طفره میرود و رابطه مخ و مخچه را توضیح میدهد.

حالا هم باید کارشناسانه نشست و نوشت احساسات سیاسی هم قاطیش نکرد.

این نوشته حامد هم در مورد رسانه ها اگر ندیده اید بخوانید.

 امیدوارم آقای رییس دانا هم آزاد شود. یک کلام حرف درست حسابی در بی بی سی نزد که به آن اشاره کردم. ولی بازداشت ایشان باعث میشه نشه با استدلال بی پایه بودن نظراتشان را نشان داد.

یارانه ها

دسامبر 25, 2010

در کشورهای جهان سوم از آنجاییکه درآمدها شفاف نیست و امکان کسب درآمد مالیاتی از طریق مالیات بر درآمد براحتی امکان پذیر نیست از مالیات بر کالاها بیشتر استفاده میشود. بدین ترتیب کسانی که بیشتر کالا میخرند مالیات بیشتری خواهند پرداخت. در کشور ما درست عکس این سیاست اعمال شده. یعنی یارانه به کالاهای اصلی همچون بنزین و آب و غیره پرداخت شده و کسانی که بیشتر مصرف کرده اند از این خوان بیشتر منتفع شده اند. دهه ها است که این بیعدالتی وجود داشته است. نمودار روبرو نشان دهنده درصد برخورداری دهک های مختلف جامعه است از یارانه بنزین. اطلاعات مال سال ۱۳۷۵ است یعنی ۱۴ سال پیش. برای اطلاعات بیشتر در مورد یارانه بنزین میتونید این مقاله را که فصلی از کتاب اقتصاد ایران است مشاهده کنید. البته مقاله متعلق به ۱۲ سال پیش است و داده ها قدیمی است ولی نتایج مقاله همچنان پابرجاست. نمیدونم کسی کار مشابه با داده های جدید انجام داده یا خیر.

همانطور که مشاهده میکنید سیاست یارانه دهه هاست در عین بیعدالتی منابع کشور را بیشتر روانه جیب پولداران شهری نموده است.

بخشی از تداوم این سیاست به این خاطر بود که درک درستی در جامعه نسبت به این بیعدالتی وجود نداشت و بعد از فهمیدن آن, راهکارهای اصلاح یارانه ها گرفتار ترس از عواقب تورمی شد. ناگفته نماند که اجرای این اصلاحات گرفتار سیاسی کاری های بین دولت و مجلس وقت شد هرچنداز نگاه دولت به طبقه حامی آن هم نباید گذشت. اصلاح یارانه ها عملا فشار بیشتری به شهرنشینان وارد میکند و در عوض روستاییان فقیر از پرداخت نقدی جایگزین یارانه ها منتفع میشوند. من سالهای زیادی است از جامعه ایران دور بوده ام و تخصصم هم سیاست نیست ولی فکرمیکنم اصلاح یارانه ها مورد غفلت اصلاح طلبان قرار گرفت ( هرچند در مقطع مجلس ششم هم دولت را داشتند و هم مجلس را) و سرخوردگی مردم از اوضاع اقتصادی به احمدی نژاد کمک بزرگی کرد تا با شعارهایی که مبتنی بر بازتوزیع ثروت نفت بود رای زیادی را (بخصوص اقشار کم درآمد) در انتخابات سال ۱۳۸۴ کسب کند. هم اکنون با تمام کاستی های موجود در اجرای این سیاست فکر میکنم پشتوانه مردمی دولت فعلی در میان مردم کم درآمد قوی تر خواهد شد (دلیلی که فکر میکنم احمدی نژاد را به اجرای این سیاست ترغیب کرده). اصلاح طلبان اگر این سیاست را در سالهای آخر خاتمی اجرا کرده بودند انتخابات سال ۱۳۸۴ را براحتی  واگذار نمیکردند.

یارانه ها و بی بی سی

دسامبر 21, 2010

در پست قبلی اشاره کردم به بی بی سی فارسی و انتخاب آقای رییس دانا برای تحلیل اقتصادی.

حالا به این گزارش بی بی سی توجه کنید خصوصا از  ۰۰:۴۵ به بعد. از دید بی بی سی دستمزد کارگران بالا میرود چون بنزین گران میشود و در ادامه عده ای فرصت طلب و محتکر عامل تورم هستند مخصوصا آنهایی که از آب گل آلود ماهی میگیرند!! خلاصه این هم از تحلیل های اقتصادی بند تنبانی بی بی سی.

 حالا به این خبر بی بی سی دقت کنید که زیرش نوشته:

 براساس گزارش مرکز آمار، تعداد اعضای خانوار در ایران به طور متوسط چهار نفر است. در سال گذشته، درآمد یک خانوار به طور متوسط ، ۷۸۰هزار تومان بود اما هزینه هایش ۸۲۵ هزار تومان. حالا در دیماه هرکدام از اعضای این خانوار، نفری ۴۰ هزار تومان دریافت میکنند که درآمد آن را به طور متوسط به ۸۵۵ هزار تومان میرساند.

به نظر شما ۴ضربدر ۴۰ هزار تومان که میشود ۱۶۰ هزارتومان اگر به ۷۸۰ هزار تومان اضافه شود میشود ۸۵۵ هزار تومان؟

در ضمن در بررسی اثر حذف یارانه بر خانوار ایرانی هم به خانواده ای اشاره کرده که خودروی شخصی دارند. بد نیست نگاهی به آمار بندازند و ببینند که خانوارهای با خودرو شخصی ده سال پیش کمتر از۱۵  درصد خانوارها بوده اند و الان فقط یک سوم خانوارهای شهری دارای خودرو شخصی هستند و تنها ۱۵ درصد روستاییان دارای خودرو هستند. خلاصه بخش عمده ای از خانوارها اصلا اتومبیلی نداشتند که بخواهند از یارانه بنزین آن استفاده کنند.و منتفعان یارانه بنزین درصد کمی از مردم بوده اندو از اقشار پردرآمد جامعه بوده اند.

یارانه ها

دسامبر 20, 2010

در ادامه داستان یارانه ها مقاله دکتر جواد صالحی را که گویا در ایران هستند را اینجا بخوانید.

درباره اینکه یارانه ها به نحو ناعادلانه ای توزیع میشدند و دولتها سعی میکردند تا به این وضع خاتمه دهند دیگر نباید شک و شبهه ای باشه الا آقای رییس دانا که دیشب در مصاحبه با بی بی سی این سیاست را نئولیبرالیستی خواند. آقای رییس دانا مصاحبشون همه حرفی زد الا دو کلمه حرف اقتصادی. هنوز هم فکر میکنه عامل گرانی محتکران هستند و پیش بینی کردند که محتکران بزودی با انبار کالا ها به گرانی دامن خواهند زد و یه سری بدوبیراه هم به اقتصادانان زمان هاشمی و خاتمی گفتند! البته ایشان سالیان سال است که در حرفهایشان از منطق اقتصادی استفاده نمیکنند. بی بی سی هم یا از نادانی با ایشان مصاحبه کردند یا از روی موذی گری. چون کسی که از اقتصاد سر در بیاره میدانه که آقای رییس دانا تحلیل اقتصادی در حرفهایش وجود نداره و بیشتر حرفهای احساسی میزنند. متاسفانه بعد از مصاحبه ایشان بازداشت شده اند. این بازداشتها جز اینکه باعث میشه نشه منطقی جواب حرفهای ایشان را داد نتیجه دیگری ندارد. امیدوارم زودتر آزاد شوند.

یارانه ها

دسامبر 19, 2010

سال ۱۳۷۷ بر حسب یک اتفاق عضو کمیته یارانه های برنامه سوم سازمان برنامه شده بودم(گفتنی از آن جلسات زیاده). تقریبا اکثریت قریب به اتفاق اعضای آن کمیته که در سطح معاونت چند وزارتخانه و کارشناسان آن بودند به غیر عادلانه بودن سیستم یارانه ها بی اعتقاد بودند تا اینکه کارهای کارشناسی که آمد بیرون (موسسه نیاوران سهم عمده ای در آ‌ن داشت ) بعد از سالیان سال همه را متفق القول کرد که سیستم فعلی یارانه ها ناکارا و عین بیعدالتی است. سوال جالب این است که چرا دولتهای قبلی به اصلاح یارانه ها نپرداختند؟ اصلاح سیستم یارانه ها هرچند در مجموع به نفع اقتصاد است ولی برندگان و بازندکانی در طبقات اجتماعی خواهد داشت که شاید در محاسبات سیاستمداران لحاظ میشده است ضمن اینکه پیامدهای اجرای این سیاست هم خیلی روشن نبوده است. مستقل از اینکه سیاست فعلی اصلاح یارانه بهینه است یا خیر رشد افکار عمومی جامعه طی چند سال گشته که به شناخت ناکارایی سیستم فعلی یارانه ها منجر شده است از نکات مثبت این واقعه است.

خلاصه اقتصاد خوانده ها باید بیشتر بنویسند و به زبان ساده آگاهی های اقتصادی را به میان مردم جامعه ببرند. بالا رفتن آگاهی مردم از مسایل اقتصادی شرط لازم اصلاحات اقتصادی است.

ماندگاری در آمریکا بعد از دریافت دکترا

دسامبر 7, 2010

اوقات بیکاری بد نیست یه سری به آمار زد و داده ها را تماشا کرد. نمودار روبرو درصد فارغ التحصیلان دکترا دانشگاههای آمریکا را نشان میدهد که بعد از دو سال از اتمام تحصیل آمریکا را ترک نکرده اند. این درصد برای رشته های مهندسی بالای ۷۵ درصده. در رشته اقتصاد ۴۲ درصد قارغ التحصیلان دکترا در آمریکا ماندگار شده اند که رقم کمتری است نسبت به رشته های دیگر. هفت کشوری که بالاترین نرخ برنگشتن و ماندن در آمریکا را دارند عبارتند از : روسیه چین رومانی یوگوسلاوی اوکراین هند و ایران (ترتیب اسامی ربطی به ترتیب درصد آنها ندارد). درصد ماندگاری فارغ التحصیلان دکترا در آمریکا برای ایرانی ها حدود ۸۰ درصد ترکیه ۴۷ درصد اندونزی ۳۳ درصد شیلی ۲۰درصد ونزويلا ۳۹ درصد و عربستان سعودی تنها ۶ درصد بوده است.

رشد و توسعه کشورهای دنیا در ۲۰۰ سال گذشته در ۴ دقیقه

دسامبر 5, 2010

لینک جالبی از برنامه ای در بی بی سی در مورد رشد و توسعه کشورهای جهان در طول ۲۰۰ سال گذشته (برداشت از وبلاگ منکیو).یک جا هم به ایران اشاره میکنه که در مقطعی در بعد از جنگ دوم جهانی به برکت درآمد نفتی درآمد سرانه اش بالا رفته ولی امید به زندگی تغییر زیادی نکرده