Archive for اکتبر 2011

اختلاس

اکتبر 2, 2011

نیما نامداری مطلب خوبی در مورد اختلاس نوشته (هرچند درصد تنزیلی که اشاره کرده کمی عجیب به نظر میاد). اینکه یه سری قوانین بانکی نقض شده (مثل رعایت نکردن سقف اعتباردهی شعبه اهواز) یه بحثی است ولی خودم کنجکاوم ببینم از لحاظ مالی چه اتفاقی افتاده است.

نکته این بوده که این حضرات از بانک صادرات اعتبار میگرفته اند و آن را نزد بانکهای دیگر تنزیل میکرده اند. وقتی ال سی یا همان اعتبار را دریافت میکرده اند موظف بوده اند که مثلا تا زمان مشخصی مثلا یک سال مبلغ را به بانک بپردازند. مثلا ال سی یک میلیارد تومانی یکساله که توسط بانک صادرات تضمین میشده را فرداش میبردند میفروختند به بانک دیگری مثل بانک سامان به مبلغ ۷۰۰ میلیون تومان. بانک سامان هم میدیده بانک صادرات پشت اعتباره پس ریسک زیادی نمیدیده و روی ۷۰۰ میلیون تومان ۳۰۰ میلیون سود میکرده که سود خوبی بوده. ولی شرکت آریا موظف بوده یک میلیارد را تا سر موعد با بانک صادرات که ال سی را تضمین کرده تسویه حساب کند. نکته اصلی هم اینجاست که آیا شرکت آریا این تسویه حساب را انجام میداده یا خیر. دادستان کل کشور اشاره کرده که :

با وجودی که این تخلفات صورت گرفته، در زمان واقعی که رسیده، آقای مه آفرید، پول را به حسابی که منظور شده، ریخته اند. بانک صادرات، سهم خود را برداشته، پول بانک ملی هم برداشته شده، یک پول قابل توجهی که به خاطر تنزیل در اعداد بالا بوده، گیر بانک ملی آمده است.
چیزی که مشخص نیست این است که چه مقداری از این اعتبارات را شرکت آریا تسویه نکرده. گویا اینطور نبوده که همه بدهی تسویه شده چراکه اینجا خواندم بانک سامان هم میخواسته از این تنزیل سودی کسب کند دچار ضرر شده. اما نکات بنده:

  • از لحاظ مالی شرکت آریا بدنبال منابع مالی برای تامین سرمایه گذاری های خود میگشته و چون مثل همه جای دنیا قادر نبوده بنام خودش اوراق قرضه (commercial paper)منتشر کنه رفته یه جورایی این اوراق را با پشتوانه بانک صادرات منتشر کرده. یعنی ریسک اعتباری اش را تضمین کرده تحت لوای نام بانک صادرات. اینکه بانک صادرات چرا اعتبارش را مفت در اختیار آریا قرار داده میتونه خلاف باشه ولی اگر وثیقه خوبی گرفته باشه که کار نادرستی نکرده.
  • اینکه سرمایه گذاری های شرکت آریا سود بالایی داشته بدلیل اینکه شرکت ۱۰۰ تومانی را بیست تومان خریده یه بحث جدایی است. یعنی ربطی به تخلف بانکی ندارد. بانک موظف نیست این مساله را بررسی کند. اگر این ارزان خری خلاف بوده اشکال سیستم بانکی نبوده مشکل بخش دولتی بوده که ارزان فروخته. خلاصه این مساله نباید با تخلف بانکی خلط شود.
  • با توجه به سرمایه زیاد شرکت آریا که گویا در زمینه سرمایه گذاری موفق بوده اگر بخشی از اعتبارات معوق مانده براحتی قابل جبران است. برای همین نهایتا پولی از منابع بانک دود نشده است (برخلاف بسیاری از بدهی های معوق سیستم بانکی که سر به میلیاردها دلار میزند)
  •  سیستم بانکی مستعد رشوه گیری است بدلیل اینکه ابزار مالی متعارف دنیا در ایران تعریف نشده است. آزاد نبودن نرخ بهره ریشه این مساله است (رییس سازمان بازرسی هم به این مساله اشاره کرده بود) و متقاضیان سرمایه را مجبور میکند از طریق رابطه و رشوه به منابع ارزان بانک دست پیدا کنند. این داستان اختلاس هم همیشه بوده. مثل داستان ۱۲۳ میلیارد تومان رفیقدوست. آن زمان هم با زد و بند از سیستم بانکی پول میگرفتند برای چند روز و بعد پول را برمیگردانند. اگر سیستم بانکی بر مبنای بهره بازار آزاد عمل میکرد دست و بالش برای اعتباردهی بسته نمیشد و میتونست اعتبار بده با بهره متناسب با ریسک اعتباری متقاضی.

 

Advertisements